Επιστολή του Προέδρου ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας
προς τον Περιφερειάρχη Ιονίων Νήσων κ. Ιωάννη Τρεπεκλή
Κύριε Περιφερειάρχη,
Με ιδιαίτερο προβληματισμό παρακολουθούμε την πορεία ενεργοποίησης των πόρων που έχουν προβλεφθεί στο Πρόγραμμα «Ιόνια Νησιά 2021–2027» για την Περιφερειακή Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης (RIS3) και, ευρύτερα, για την ενίσχυση της καινοτομίας, της επιχειρηματικότητας και της ψηφιακής και πράσινης μετάβασης της περιφερειακής οικονομίας.
Η μέχρι σήμερα εικόνα, σε σχέση με το ύψος των διαθέσιμων πόρων αλλά και με το χρονικό σημείο στο οποίο βρισκόμαστε στην Προγραμματική Περίοδο 2021–2027, δημιουργεί εύλογη ανησυχία.
Από τον συνολικό προϋπολογισμό των 31,5 εκατ. ευρώ της σχετικής Προτεραιότητας, η πραγματική ενεργοποίηση των πόρων προς την οικονομία εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του διαθέσιμου χρηματοδοτικού αντικειμένου. Παρά το γεγονός ότι σειρά δράσεων έχει ήδη εξειδικευθεί ή ενταχθεί στον προγραμματισμό προσκλήσεων, το μεγαλύτερο μέρος των χρηματοδοτικών εργαλείων που απευθύνονται άμεσα στις επιχειρήσεις των Ιονίων Νήσων δεν έχει ακόμη φθάσει στο στάδιο της ουσιαστικής αξιοποίησης από τους δυνητικούς δικαιούχους.
Και αυτή ακριβώς είναι, κατά την άποψή μας, η ουσία του ζητήματος: η εξειδίκευση και ο προγραμματισμός μιας δράσης δεν ταυτίζονται με την ενεργοποίηση των πόρων της.
Για την τοπική επιχείρηση, τον ερευνητικό φορέα και τον επενδυτή, ο διαθέσιμος πόρος αποκτά πραγματικό αναπτυξιακό αποτύπωμα όταν εκδίδεται η πρόσκληση, υποβάλλονται και αξιολογούνται επενδυτικά σχέδια, εντάσσονται πράξεις και οι σχετικές επενδύσεις περνούν στην πραγματική οικονομία.
Ιδιαίτερα προβληματίζει το γεγονός ότι κρίσιμες δράσεις για τον πράσινο εκσυγχρονισμό, την ψηφιακή μετάβαση και την ενίσχυση επενδύσεων υφιστάμενων ΜΜΕ, συνολικού προγραμματιζόμενου ύψους περίπου 27 εκατ. ευρώ, μεταφέρονται πλέον προς ενεργοποίηση στο τελευταίο τρίμηνο του 2026.
Πρακτικά, δηλαδή, ένα ιδιαίτερα μεγάλο μέρος των διαθέσιμων πόρων της συγκεκριμένης Προτεραιότητας παραμένει, σε προχωρημένο πλέον χρονικό σημείο της Προγραμματικής Περιόδου, εκτός πραγματικής επιχειρηματικής και επενδυτικής δραστηριότητας.
Η εικόνα αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία εάν συνεκτιμηθεί ότι σε άλλα Περιφερειακά Προγράμματα της χώρας αντίστοιχες δράσεις ενίσχυσης ΜΜΕ, έρευνας και καινοτομίας, συνεργασίας επιχειρήσεων με ερευνητικούς φορείς και παραγωγικού εκσυγχρονισμού έχουν ενεργοποιηθεί ήδη από το 2025 ή κατά το πρώτο μέρος του 2026.
Δεν επιδιώκουμε, προφανώς, μία μηχανιστική σύγκριση μεταξύ Περιφερειών με διαφορετικά χαρακτηριστικά και διαφορετικές συνθήκες υλοποίησης. Δεν μπορεί όμως να μη μας προβληματίζει η χρονική υστέρηση των Ιονίων Νήσων ακριβώς σε εκείνο το τμήμα του Προγράμματος που καλείται να κινητοποιήσει ιδιωτικές επενδύσεις, καινοτομία και παραγωγικό μετασχηματισμό.
Πρόκειται, άλλωστε, για μία Περιφέρεια στην οποία η επιχειρηματική βάση αποτελείται κατά κύριο λόγο από μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, με έντονη εξάρτηση από τον τουρισμό και τις υπηρεσίες και με αυξημένες ανάγκες επενδύσεων σε ενεργειακή αποδοτικότητα, ψηφιακό μετασχηματισμό, περιβαλλοντική αναβάθμιση και νέα ανταγωνιστικά προϊόντα και υπηρεσίες.
Για τη Ζάκυνθο, τη Κεφαλονιά και την Ιθάκη, περιοχές που εμπίπτουν στη χωρική αρμοδιότητα του ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας, τα εργαλεία αυτά αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς η νησιωτικότητα, το ενεργειακό και μεταφορικό κόστος και η έντονη εποχικότητα της οικονομικής δραστηριότητας καθιστούν την έγκαιρη πρόσβαση των επιχειρήσεων σε χρηματοδοτικά εργαλεία ουσιαστική αναπτυξιακή προϋπόθεση.
Κύριε Περιφερειάρχη, θεωρούμε ότι το ζήτημα χρειάζεται πλέον την ιδιαίτερη προσοχή σας.
Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων διαθέτει σήμερα σημαντικούς, ήδη εξασφαλισμένους ευρωπαϊκούς πόρους για την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία. Το κρίσιμο είναι οι πόροι αυτοί να ενεργοποιηθούν εγκαίρως, με τρόπο που θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις να προετοιμάσουν ώριμα επενδυτικά σχέδια και στη Διαχειριστική Αρχή να ολοκληρώσει χωρίς πρόσθετες χρονικές πιέσεις την αξιολόγηση, ένταξη και υλοποίησή τους.
Για τον λόγο αυτό, θεωρούμε αναγκαίο να υπάρξει άμεση επιτάχυνση της έκδοσης των υπολειπόμενων προσκλήσεων, καθώς και σαφής δημόσιος προγραμματισμός ως προς τον χρόνο ενεργοποίησης των σχετικών δράσεων.
Η τοπική επιχειρηματική, τεχνική και ερευνητική κοινότητα δεν πρέπει να στερείται επί τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα χρηματοδοτικά εργαλεία τα οποία έχουν προβλεφθεί ακριβώς για να υποστηρίξουν την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία και την αναπτυξιακή προοπτική των Ιονίων Νήσων.
Η έγκαιρη ενεργοποίηση των πόρων δεν αποτελεί απλώς ζήτημα απορρόφησης του ΕΣΠΑ. Αποτελεί ζήτημα πραγματικής περιφερειακής αναπτυξιακής πολιτικής.
Με αυτή την έννοια, παρακαλούμε για την προσωπική σας παρέμβαση για την επιτάχυνση των σχετικών διαδικασιών, καθώς και για την ενημέρωσή μας σχετικά με το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα έκδοσης των προγραμματισμένων προσκλήσεων.
Το ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας, στο πλαίσιο του θεσμικού και επιστημονικού του ρόλου, παραμένει στη διάθεση της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων για κάθε συνεργασία που μπορεί να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη ενεργοποίηση των συγκεκριμένων χρηματοδοτικών εργαλείων.
